Tablice Snellena - co to? Do czego służą?
Pamiętasz czasy, gdy na szkolnym bilansie pielęgniarka poprosiła Cię o odczytanie liter i cyfr (lub obrazków) z czarno-białej tablicy, na której układały się one od największych rozmiarowo do najmniejszych? To właśnie była tablica Snellena. Tablica ta służy do badania wzroku. Z tego artykułu dowiesz się więcej o tym, czym jest tablica snellena i do czego się jej używa. Sprawdź!
Czym jest tablica Snellena?
Tablica Snellena to standardowe wyposażenie każdego gabinetu okulistycznego oraz lekarza POZ. Główne zadanie tej planszy to precyzyjna weryfikacja ostrości widzenia centralnego, oddzielnie dla każdego oka oraz, jak już wspomnieliśmy, ustalenie, czy pacjent ma trudności z widzeniem w bliży, czy w dali. Badanie to pozwala również wstępnie określić stopień upośledzenia wzroku, jednak sama tablica nie wystarczy do pełnej diagnozy danego pacjenta. Nazwana została tak na cześć jej twórcy - Hermanna Snellena.
Jak wygląda tablica Snellena?
Choć współczesne wersje tablicy mogą się od siebie różnić, ich fundament pozostaje niezmienny - składa się z 11 rzędów znaków, czyli optotypów, którymi najczęściej są litery lub cyfry. Konstrukcja opiera się na specyficznym układzie, w którym znaki stają się coraz mniejsze w każdym kolejnym wierszu. Każdy z tych poziomów posiada przypisane oznaczenie w formie ułamka, co pozwala specjaliście na precyzyjne określenie jakości wzroku badanego. Najważniejszym punktem odniesienia jest rząd o wartości 1 (zapisywany często jako 20/20 lub 6/6), który oznacza pełną, prawidłową ostrość widzenia.
Rodzaje tablicy Snellena
- Klasyczne tablice Snellena występują w kilku wariantach, dostosowanych do konkretnych potrzeb diagnostycznych. Najbardziej rozpoznawalna jest wersja do badania dali, charakteryzująca się dużym formatem i malejącymi znakami.
- Tablica do bliży może zawierać nie tylko pojedyncze litery czy cyfry, ale nawet całe słowa.
- Dla najmłodszych pacjentów, którzy nie opanowali jeszcze umiejętności czytania, dostępne są specjalne wersje z obrazkami, co ułatwia dziecku identyfikację symboli.
- Współcześnie tradycyjne plansze są często zastępowane przez rzutniki optotypów, które wyświetlają znaki na ekranie. Choć to rozwiązanie technologiczne jest nowocześniejsze, mechanizm pomiaru ostrości wzroku pozostaje identyczny jak w przypadku papierowych pierwowzorów.
Co ciekawe, wstępną weryfikację wzroku można przeprowadzić samodzielnie w domu, korzystając z arkuszy dostępnych w internecie. Wystarczy wydrukować taką tablicę i odczytywać z niej znaki z odległości około 3 metrów, zasłaniając jedno oko, co pozwala na amatorską kontrolę jakości widzenia przed wizytą u specjalisty.
Jak przebiega badanie tablicą Snellena?
U specjalisty zaś badanie ostrości wzroku z wykorzystaniem tablic Snellena przebiega różnie w zależności od tego, czy sprawdzane jest widzenie do dali, czy do bliży. Jest ono szybkie, nieinwazyjne i trwa zazwyczaj około 10 minut. Pacjent nie musi się wcześniej specjalnie przygotowywać.
- W przypadku badania do dali, pacjent ustawia się w odległości 6 metrów od tablicy (u dzieci dystans ten może wynosić 3 metry). Ważne jest zachowanie tej odległości oraz odpowiednie oświetlenie planszy. Podczas testu pacjent zasłania dłonią jedno oko, zakrywa je kartonem lub zakłada specjalne okulary przesłaniające (lub przepaskę), aby każde oko zbadać osobno. Zadaniem jest odczytywanie na głos liter lub cyfr wskazanych przez specjalistę, zaczynając od największego rzędu. Osoby z wadami refrakcji często są w stanie rozpoznać jedynie największe znaki, a trudności z mniejszymi rzędami pozwalają określić wielkość wady. Jeśli pacjent nie potrafi poprawnie odczytać symboli, okulista może zastosować próbne szkła korygujące i powtórzyć test.
- Badanie do bliży odbywa się z odległości 25-40 cm. Przebiega podobnie jak w przypadku badania do dali. Na tej podstawie lekarz stwierdza, czy występuje problem z widzeniem z bliska. Wszystkie symbole na tablicy, niezależnie od wersji, mają tę samą grubość i są od siebie oddzielone identycznymi odstępami.
Wynik badania zapisuje się w formie ułamka, gdzie licznik wskazuje odległość, z której pacjent czytał znaki, a mianownik określa dystans, z jakiego osoba ze zdrowym wzrokiem powinna widzieć dany rząd. Przykładowo, zapis 20/20 (lub metryczne 6/6) oznacza prawidłową ostrość wzroku - pacjent widzi z 6 metrów to samo, co zdrowa osoba z tej samej odległości. Jeśli okaże się, że masz wadę refrakcji, lekarz może zalecić soczewki lub okulary.
Tablica Snellena to nie wszystko!
Na koniec zapamiętaj jedną ważną rzecz: nawet jeżeli samodzielnie wykonasz test przy użyciu tablicy Snellena i uzyskasz poprawny wynik, nie oznacza to automatycznie, że Twoje oczy są całkowicie zdrowe. Właśnie dlatego zawsze warto profilaktycznie odwiedzić okulistę. Sprawdź, czym różni się okulista od optometrysty. Lekarz, aby przeprowadzić pełną diagnostykę, korzysta z wielu innych zaawansowanych metod, takich jak badanie w lampie szczelinowej, sprawdzenie dna oka, komputerowe badanie wady czy pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego. Jeśli te specjalistyczne testy wykażą wadę wzroku, powinieneś stosować odpowiednią korekcję w formie okularów lub soczewek oraz dbać o codzienne nawilżanie oczu, aby utrzymać je w dobrej kondycji. Jeśli okaże się, że Twoje oczy są w pełni zdrowe, to pamiętaj, że i tak warto o nie dbać.
Sprawdź, jak wykonywać ćwiczenia oczu.
Bibliografia:
https://www.wokularach.pl/blog/badanie-wzroku-tablica-snellena-co-to-jak-dziala
L. Dubois, Badania okulistyczne, red. wyd. pol. M. Misiuk-Hojło, wyd. I, Wrocław: Wydawnictwo Medyczne Górnicki, 2020
https://www.bezokularow.pl/poradnik/tablice-snellena-czym-sa-i-czym-sie-charakteryzuja
https://www.medonet.pl/zdrowie,tablice-snellena---rodzaje-tablic--przebieg-badania--tablice-snellena-online,artykul,1730868.html