Zapalenie spojówek - rodzaje, profilaktyka, leczenie

Zapalenie spojówek to stan zapalny spojówki, czyli cienkiej błony, która pokrywa przednią część gałki ocznej. Może objawiać się podrażnieniami, zaczerwienieniem i nadmiernym łzawieniem. Więcej o tym, czym jest zapalenie spojówek, jakie są jego rodzaje, profilaktyka i jak przebiega leczenie, dowiesz się z naszego artykułu. Sprawdź!

Objawy zapalenia spojówek

Zapalenie spojówek nie jest jedną, jednolitą chorobą, lecz obejmuje grupę różnych schorzeń, które mogą mieć odmienne przyczyny, przebiegać w wyjątkowy sposób i wymagać różnych metod leczenia. Podstawą jednak jest to, że zapalenie spojówek to stan zapalny tej części oka. To błona śluzowa, która wyściela gałkę oczną i wewnętrzną stronę powiek. Zapalenie spojówek ma charakterystyczne objawy. 

- Do najczęściej obserwowanych należą zaczerwienienie i obrzęk powieki oka, którym często towarzyszy uczucie pieczenia, swędzenia lub podrażnienia. 

- Wiele osób skarży się również na nadmierne łzawienie oraz nadwrażliwość na światło (inaczej światłowstręt). 

- W zależności od przyczyny zapalenia może pojawić się także wydzielina z oka, niekiedy o charakterze ropnym, prowadząca do sklejania powiek, szczególnie po przebudzeniu. 

Możesz zatem zauważyć u siebie:

- uczucie ciała obcego w oku,

- sklejanie się rzęs, zwłaszcza rano,

- silne przekrwienie oczu,

- problemy z prawidłowym, klarownym widzeniem. 

Zapalenie spojówek: ICD-10

Jeśli zauważysz u siebie wyżej wymienione objawy, to wysoce prawdopodobne, że mierzysz się z dolegliwością oznaczoną w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób jako H10. H10 to właśnie kod zapalenia spojówek, którym oznaczone jest ono w ICD-10, czyli systemie stworzonym przez WHO do globalnego standaryzowania diagnoz. W zależności od tego, jaki rodzaj czy stan zapalenia spojówek posiadasz, taka cyfra może pojawić się po kropce w danym kodzie. Wygląda to następująco:

- H10.0 oznacza śluzowo-ropne zapalenie spojówek,

- H10.1 oznacza ostre atopowe zapalenie spojówek,

- H10.2 oznacza inne ostre zapalenie spojówek,

- H10.3 oznacza ostre zapalenie spojówek, nieokreślone,

- H10.4 oznacza przewlekłe zapalenie spojówek,

- H10.5 oznacza zapalenie brzegów powiek i spojówek,

- H10.8 oznacza inne zapalenia spojówek,

H10.9 oznacza zapalenie spojówek, nieokreślone (dokładna przyczyna/stan nie są znane).

Rodzaje zapalenia spojówek

Skoro wiesz już dokładnie jak kodowane jest zapalenie spojówek ICD-10, to teraz pora, byś lepiej poznał rodzaje tego stanu zapalnego. 

Wyróżniamy następujące rodzaje zapalenia spojówek:

- bakteryjne zapalenie spojówek.

Spowodowane zakażeniem bakteriami. Ostre ma gwałtowny początek i dużą ilość ropnej wydzieliny, przewlekłe: łagodniejsze objawy, ale dłużej się utrzymuje i trudniej się go pozbyć. Najczęściej ten stan zapalny powodują szczepy paciorkowców i gronkowców, rzadziej bakterie gram-ujemne.

- Wirusowe zapalenie spojówek. 

Powstaje w wyniku infekcji wirusowej lub jako efekt przeziębienia. Objawia się łzawieniem, zaczerwienieniem i lekką wydzieliną. Wirusy łatwo przenoszą się z nosa do oka przez kanaliki łzowe.

- Grzybicze zapalenie spojówek. 

Rzadkie, zwykle powikłanie antybiotykoterapii lub zakażenia w innych częściach ciała. Charakteryzuje je swędzenie, łzawienie, zaczerwienienie i białe złogi w kanalikach łzowych.

- Alergiczne zapalenie spojówek. 

Wywoływane przez reakcję organizmu na alergeny. Powoduje zaczerwienienie, obrzęk, łzawienie i swędzenie. Jego typy to: ostre (przejściowe, 1-2 dni), sezonowe (spowodowane np. przez pylenie roślin), całoroczne (stałe alergeny w otoczeniu), atopowe (u osób z predyspozycją do alergii), oraz olbrzymiobrodawkowe (to reakcja na ciało obce, np. soczewki czy protezy).

Czy zapalenie spojówek jest zaraźliwe?

Zapalenie spojówek jest zaraźliwe. Bakteryjne i wirusowe zapalenie spojówek przenosi się między ludźmi. Do zakażenia dochodzi przede wszystkim przez kontakt z osobą chorą - najczęściej bakterie i wirusy trafiają do oka poprzez dotyk. Szczególnie łatwo rozprzestrzenia się zapalenie wywołane przez adenowirusy, nazywane też epidemicznym, ponieważ szybko obejmuje wiele osób. Chory może być źródłem zakażenia nawet przez około dwa tygodnie. Zaraźliwe może być również grzybicze zapalenie spojówek, jednak ono przenosi się na drugą osobę po kontakcie z grzybem (np. wtedy, gdy dwie osoby korzystają z tych samych soczewek kontaktowych, co jest fatalnym pomysłem, bo grozi szeregiem innych konsekwencji). Zaraźliwe nie jest jedynie alergiczne zapalenie spojówek, ponieważ jest ono reakcją organizmu na kontakt z alergenem. Sprawdź, czy alergik może nosić soczewki kontaktowe. 

Leczenie zapalenia spojówek

Leczenie zapalenia spojówek zależy od przyczyny choroby. 

- W przypadku infekcji bakteryjnej stosuje się krople lub maści antybiotykowe, czasem konieczne są tabletki lub zastrzyki. 

- Przy wirusowym zapaleniu zaleca się leki przeciwwirusowe oraz specjalne krople lub maści. 

- Alergiczne zapalenie spojówek leczy się lekami przeciwhistaminowymi, doustnie lub miejscowo, a czasem także poprzez odczulanie. 

- Jeśli zapalenie spojówek jest związane z zespołem suchego oka, to wymaga ono nawilżania i sztucznych łez. Dowiedz się więcej czym jest suche oko.

- Przy grzybiczym zapaleniu lekarz może zalecić stosowanie odpowiednich preparatów przeciwgrzybiczych.

Ile trwa zapalenie spojówek?

Leczenie zwykle trwa do 14 dni, a poprawa pojawia się już po około tygodniu. Ważne jest, aby nie lekceważyć objawów - niewyleczone zapalenie spojówek może prowadzić do poważniejszych problemów ze wzrokiem. Zapalenie spojówek może trwać od kilku dni do nawet miesięcy, w zależności od przyczyny. 

- Infekcja wirusowa zwykle trwa od 1 do 2 tygodni, choć czasami objawy mogą się przedłużyć. 
- W przypadku bakteryjnego zapalenia spojówek leczenie antybiotykami skraca czas choroby do około 5-7 dni, natomiast bez terapii objawy mogą utrzymywać się 1-2 tygodnie. 
- Alergiczne zapalenie spojówek utrzymuje się tak długo, jak trwa kontakt z alergenem: od jednej doby, nawet do kilku miesięcy.

Domowe sposoby na zapalenie spojówek

Z zapaleniem spojówek można walczyć również domowymi sposobami. W celu wsparcia leczenia warto: 

- Stosować zimne kompresy na oczy, najlepiej owinięte w delikatny materiał, by zmniejszyć obrzęk powiek. Można w tym celu użyć np. schłodzonych torebek po zaparzonej herbacie czy ziołach, np. szałwii.

- Przecierać oczy chusteczkami do przemywania oczu, aby usunąć wydzielinę.

- Przemywać oczy solą fizjologiczną przy użyciu gazika lub płatka kosmetycznego.

- Dbać o higienę oczu: nie dotykać ich rękami, unikać makijażu i soczewek kontaktowych. Po chorobie używać nowych soczewek.

- Stosować krople nawilżające (sztuczne łzy), najlepiej bez konserwantów, by złagodzić podrażnienie.

- Przemywać oczy naparami z rumianku, ponieważ działa on antyseptycznie.

Profilaktyka zapalenia spojówek

Aby uniknąć długotrwałego leczenia zapalenia spojówek, warto zadbać o profilaktykę tego stanu zapalnego. Aby jak najbardziej ograniczyć ryzyko rozwoju zapalenia spojówek zalecamy: 

- dbać o higienę oczu, nigdy nie dotykać ich nieumytymi dłońmi,
- zawsze dokładnie zmywać makijaż,
- nie dzielić z nikim kosmetyków, ręczników ani innych artykułów osobistych,
- unikać alergenów, jeśli należysz do grona osób borykających się z alergią, jak - również nosić okulary przeciwsłoneczne w okresach pylenia,
- regularnie nawilżać oczy.

Aby zapobiec nawrotom, po wyleczeniu zapalenia spojówek warto pozbyć się wszystkich kosmetyków, z jakimi miałeś kontakt w trakcie choroby, ponieważ wziąć mogą znajdować się na nich groźne drobnoustroje. 

Dowiedz się więcej o tym, jak zadbać o wzrok i sprawdź ćwiczenia oczu.

Zapalenie spojówek u dzieci

Zapalenie spojówek u dziecka objawia się podobnie jak u dorosłych, może mieć podobny przebieg i wymaga podobnego leczenia. Warto jednak podkreślić, że w przypadku najmłodszych zapalenie spojówek może być wywołane także przez dwoinkę rzeżączki lub chlamydię (jeśli dziecko urodziło się naturalnie). Bez względu na przyczynę, jeśli zauważysz u swojej pociechy objawy sugerujące, że może rozwijać się u niej zapalenie spojówek, udaj się do lekarza pediatry, a on podejmie decyzję o następujących krokach. Warto również wiedzieć, że niektóre choroby, takie jak ospa czy świnka mogą przebiegać wraz z objawami zapalenia spojówek, które powinny ustąpić po zakończeniu choroby. 

Bibliografia:

K. Pietrusińska, Alergiczne zapalenie spojówek, Wyd. Ridero
A. Stodolska-Nowak, J. Siwiec-Prościńska. Zapalenie spojówek. Okulistyka po Dyplomie, 2017, Podyplomie.pl.
https://www.bezokularow.pl/poradnik/zapalenie-spojowek-objawy-i-leczenie