Tonometria - badanie ciśnienia oka - po co je robić?

Tonometria to badanie ciśnienia w oku, czyli ciśnienia wewnątrzgałkowego. Wykonuje się je profilaktycznie w trakcie badania w gabinecie okulisty, ale również w celu diagnostyki niektórych chorób oczu. Czym dokładnie jest tonometria, jak wygląda badanie i po co je robić? Tego dowiesz się z naszego artykułu. Sprawdź!

Czym jest tonometria?

Tonometria to badanie służące do określenia wartości ciśnienia panującego wewnątrz gałki ocznej. Wnętrze oka wypełnia ciecz wodnista, czyli płyn śródoczny, który odpowiada za utrzymanie właściwego napięcia gałki ocznej, jak również odpowiedniego nawodnienia struktur optycznych - rogówki i soczewki. Dzięki temu zachowują one przejrzystość oraz prawidłowy kształt. 

Ciśnienie w oku a ciecz wodnista

To właśnie od cieczy wodnistej i jej przepływu uzależnione jest ciśnienie w oku. Ciecz wodnista jest produkowana przez nabłonek ciała rzęskowego i trafia najpierw do tylnej komory oka. Stamtąd, przez źrenicę, przemieszcza się do komory przedniej. Następnie odpływa przez beleczkowanie znajdujące się w kącie rogówkowo-tęczówkowym (zwanym kątem przesączania) do zatoki żylnej twardówki, czyli kanału Schlemma. Dalej kieruje się do żył wodnych w obrębie rąbka rogówki, a ostatecznie do splotu naczyń żylnych. Około 90% cieczy wodnistej opuszcza oko tzw. drogą konwencjonalną, czyli przez beleczkowanie. Pozostałe 10% odpływa drogą naczyniówkowo-twardówkową - przez tęczówkę oraz ciało rzęskowe do przestrzeni nadtwardówkowej.

Poznaj 5 najpopularniejszych chorób oczu.

Jakie powinno być ciśnienie w oku?

Jak już wspomnieliśmy, to właśnie skuteczność odpływu cieczy wodnistej zależy od oporu w drogach jej odpływu oraz od ciśnienia w żyłach nadtwardówkowych. To, jaka jest wartość ciśnienia wewnątrzgałkowego zależy od równowagi między ilością produkowanej cieczy a tempem jej usuwania z oka. U osób zdrowych za prawidłowy zakres uznaje się wartości od 10 do 21 mm Hg. Co ciekawe, ciśnienie wewnątrzgałkowe nie jest stałe - w ciągu doby ulega wahaniom, przy czym najwyższe wartości obserwuje się zwykle rano. Dobowe różnice zazwyczaj nie przekraczają 5 mm Hg.

Jak wygląda tonometria?

Dobrze, wiesz już, czym jest ciśnienie wewnątrzgałkowe i jak działa. Wróćmy teraz do badania tego ciśnienia - tonometrii. Jak wygląda tonometria? Badanie można wykonać na kilka sposobów. To, jaki sposób zostanie wykorzystany w Twoim przypadku zależy zarówno od gabinetu (czyli tego, w jak nowoczesne narzędzia jest on wyposażony), jak i od tego, jakie są zalecenia w Twoim indywidualnym przypadku. Tonometria może przebiegać następująco: 

- Może być to tonometria aplanacyjna. To technika kontaktowa, dlatego przed wykonaniem badania konieczne jest miejscowe znieczulenie oka oraz zastosowanie fluoresceiny. Barwnik ten, oświetlony światłem lampy szczelinowej, wykazuje zjawisko fluorescencji, co umożliwia dokładną ocenę obrazu. W klasycznym pomiarze wykorzystuje się tonometr Goldmanna wyposażony w podwójny pryzmat o średnicy 3,06 mm. Urządzenie to pozwala na kontrolowane spłaszczenie fragmentu rogówki, którego obraz specjalista obserwuje w lampie szczelinowej.

- Innym typem jest tonometria impresyjna. Wykonywana jest przy użyciu tonometru Schiøtza. Aparat ustawia się pionowo na rogówce, a pacjent znajduje się w pozycji leżącej lub z głową odchyloną ku tyłowi. Mechanizm badania polega na ucisku rogówki przez trzpień urządzenia - stopień jej ugięcia zależy od wartości ciśnienia wewnątrzgałkowego. U osób starszych wynik może być zawyżony ze względu na większą sztywność rogówki. Natomiast u pacjentów z wysoką krótkowzrocznością oraz u chorych na chorobę Gravesa-Basedowa uzyskane wartości mogą być zaniżone. Tego typu tonometrię wykonuje się już dość rzadko. 

- Ostatnim typem tonometrii jest tonometria bezkontaktowa (bezdotykowa). To najpopularniejszy i najbardziej nowoczesny typ tego badania. Opiera się ona na działaniu krótkiego podmuchu sprężonego powietrza, który sprawia, że rogówka na chwilę miejscowo się spłaszcza. Metoda ta, znana jako air-puff, nie wymaga wcześniejszego znieczulenia, ponieważ nie dochodzi do bezpośredniego kontaktu urządzenia z powierzchnią oka. Wystarczy, że pacjent oprze czoło i podbródek na specjalnym urządzeniu, a maszyna do pomiaru dmuchnie powietrzem w oko - zazwyczaj dwukrotnie. Podmuch nie jest mocny, siłą działania przypomina pękający balonik. 

Dowiedz się również, czym jest witreoliza laserowa.

Po co robić tonometrię?

Wiesz już, co to za badanie - tonometria. Ale po co właściwie je robić?

- Tonometrię wykonuje się przede wszystkim profilaktycznie. Dzięki temu można mieć pod kontrolą ciśnienie wewnątrzgałkowe i zareagować odpowiednio, jeśli będzie podwyższone. Szczególnie częstą profilaktykę tonometrem zaleca się w przypadku osób, u których w rodzinie występowała jaskra - ponieważ to choroba dziedziczna.

Sprawdź, jakie są różnice między jaskrą a zaćmą.

- To właśnie jaskra (jej pierwsze objawy, takie jak męty przed oczami) jest drugim wskazaniem do tonometrii. Jaskra to postępująca choroba, która polega na stopniowym zaniku nerwu wzrokowego. Niestety nie da się jej zatrzymać, można ją tylko spowolnić - dlatego właśnie tak ważna jest jej diagnoza: by odpowiednio wcześnie wdrożyć terapię.

- Tonometrię wykonuje się również przy nadciśnieniu ocznym. Nadciśnienie leczy się zalecanymi przez okulistę preparatami, które mają sprawić, że ciśnienie wróci do normy. 

Tonometria: jakie są wskazania do pomiaru ciśnienia w oku?

Na koniec dowiesz się, kiedy warto udać się na profilaktyczne badanie. Wskazania do tonometrii to: 

- mroczki przed oczami,
- nagłe, przejściowe problemy z ostrością widzenia w jednym lub obojgu oczach,
- zaburzenia widzenia, 
- często występujący ból oka,
- tępe bóle głowy.

Pamiętaj, że na profilaktyczne wizyty u okulisty warto chodzić regularnie. Pomogą one nie tylko wykryć ewentualne wady wzroku, ale i pierwsze objawy chorób oczu. Dzięki temu można wdrożyć odpowiednie leczenie, jeszcze zanim pojawią się pierwsze objawy.

Bibliografia: 

https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/68650,badanie-cisnienia-wewnatrzgalkowego-tonometria#goog_rewarded
https://www.optegra.com.pl/co-to-jest-tonometria
https://instytutoka.pl/tonometria-aplanacyjna/