Wzrost ciśnienia gałki - objawy, przyczyny, leczenie

Ciśnienie wewnątrzgałkowe to ciśnienie, jakie płyn wewnątrz oka wywiera na rogówkę i twardówkę. Gdy jest wysokie, mówimy o nadciśnieniu ocznym. Z tego artykułu dowiesz się więcej o wzroście ciśnienia gałki ocznej. Podpowiemy, skąd się bierze, jakie są jego objawy, przyczyny i jak powinno wyglądać leczenie. Sprawdź i dowiedz się więcej! 

Co to wysokie ciśnienie w oku?

Wysokie ciśnienie wewnątrzgałkowe to stan fizjologiczny, w którym siła nacisku cieczy wypełniającej gałkę oczną na wewnętrzne ściany gałki ocznej (czyli na rogówkę i twardówkę) przekracza normę. Zjawisko to wynika bezpośrednio z naruszenia homeostazy pomiędzy produkcją cieczy wodnistej a jej usuwaniem z gałki ocznej.

Co wypełnia gałkę oczną?

Ciecz wodnista jest wytwarzana przez nabłonek ciałka rzęskowego, skąd przepływa przez źrenicę do przedniej komory oka. W warunkach prawidłowych 90% tej substancji jest odprowadzane przez tzw. kąt przesączania do kanału Schlemma i układu żylnego, a pozostałe 10% wydostaje się drogami pomocniczymi przez tęczówkę i ciało rzęskowe. 

Jakie powinno być prawidłowe ciśnienie wewnątrzgałkowe?

Podwyższone ciśnienie pojawia się najczęściej w wyniku zmian w strukturze tkankowej układu odprowadzającego lub obecności mechanicznych przeszkód, które utrudniają swobodny odpływ płynu. Prawidłowe ciśnienie wewnątrzgałkowe u zdrowego człowieka mieści się w przedziale od 10 do 21 mm Hg, przy czym statystycznie najczęściej odnotowuje się wartości rzędu 15-16 mm Hg. Parametr ten nie jest stały w ciągu doby - naturalne wahania mogą wynosić do 5 mm Hg, przy czym najwyższe odczyty występują zazwyczaj rano, a najniższe wieczorem. Co warto wiedzieć, to że granice tej normy są elastyczne i zależą od indywidualnych cech organizmu:

- U osób starszych, zwłaszcza kobiet, dopuszczalna norma jest wyższa i może wynosić do 24 mm Hg.

- Wartość przekraczająca 24 mm Hg u pozostałych pacjentów jest stanowczym wskazaniem ku temu, by rozpocząć diagnostykę w kierunku jaskry.

- Co ciekawe, istnieje zjawisko, które można nazwać zjawiskiem indywidualnej tolerancji. Chodzi w nim o to, że u niektórych pacjentów wysokie ciśnienie nie powoduje uszkodzeń, podczas gdy u innych zmiany jaskrowe pojawiają się nawet przy wynikach mieszczących się w normie (poniżej 21 mm Hg). Oznacza ono zatem to, że każdy organizm indywidualnie toleruje dany poziom ciśnienia w gałce ocznej i to od niego zależy, czy w oku powstaną zmiany, czy nie. 

Poznaj również 5 najpopularniejszych chorób oczu.

Od czego wysokie ciśnienie w oku? Przyczyny

Tak jak już wspomnieliśmy, wysokie ciśnienie w oku może wynikać ze zmian w strukturze tkankowej układu odprowadzającego lub z tego, że obecne są jakieś przeszkody, które to  utrudniają normalny odpływ cieczy. Jeśli chcemy już konkretnie mówić o przyczynach wysokiego ciśnienia w oku, to powinieneś wiedzieć, że klasyfikujemy je w kategoriach odnoszących się do kąta przesączania. 

1. Podwyższone ciśnienie z zamkniętym kątem przesączania.

W tym przypadku dochodzi do fizycznego zablokowania drogi odpływu cieczy wodnistej. Do głównych przyczyn należą:

- Urazy mechaniczne i stany zapalne oka, które mogą wywołać gwałtowny wyrzut barwnika z tęczówki, zatykający system drenażu.

- Działanie leków, zwłaszcza tych powodujących rozszerzenie źrenic, co sprzyja mechanicznemu zamknięciu kąta przesączania.

2. Podwyższone ciśnienie z otwartym kątem przesączania.

W tej postaci kąt odpływu pozostaje anatomicznie otwarty, jednak problemem jest nadmierna produkcja płynu lub niewydolność systemu filtrującego. Główne czynniki to:

- Nadciśnienie tętnicze, które bezpośrednio koreluje ze zwiększonym wytwarzaniem cieczy wodnistej.

- Farmakoterapia: przyjmowanie konkretnych grup leków wpływających na gospodarkę płynami wewnątrz oka.

Przyczyny wysokiego ciśnienia w gałce ocznej mogą być również bezpośrednio powiązane z jaskrą. 

- Jaskra może występować zarówno przy otwartym, jak i zamkniętym kącie przesączania.

- Istnieje tzw. jaskra normalnego ciśnienia, gdzie uszkodzenie nerwu następuje mimo wyników mieszczących się w normie (poniżej 21 mm Hg).

Samo wysokie ciśnienie oczne nie zawsze oznacza jaskrę, ale zawsze wymaga monitorowania, aby zapobiec neuropatii. Dowiedz się więcej o tym, jakie są różnice między jaskrą a zaćmą.

Objawy wysokiego ciśnienia w gałce ocznej

Aby zareagować prawidłowo i wystarczająco szybko, powinieneś znać objawy wysokiego ciśnienia w gałce ocznej. Pośród nich wymieniamy:

- zaburzenia widzenia takie jak mroczki, pająki, muszki czy inne męty przed oczami, które zaburzają prawidłowe widzenie (sprawdź też, skąd biorą się mroczki przed oczami w ciąży), 
- zaburzenia pola widzenia,
- bóle głowy,
- zawroty głowy,
- bóle oka,
- promieniujące bóle oka, które mogą nawet przypominać migrenę,
- nudności,
- wymioty,
- nadmierną potliwość, uczucie “oblewania się potem”.

Jeśli wyżej wymienione objawy u Ciebie wystąpią, powinieneś niezwłocznie skonsultować się ze specjalistą - a jeśli wizyta, nawet prywatnie, nie będzie możliwa w najbliższym czasie, to gdy objawy będą bardzo nasilone powinieneś udać się do szpitala, w którym jest oddział okulistyczny. Nagły, bardzo intensywny wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego może bowiem stanowić zagrożenie dla zdrowia Twojego wzroku. 

Wzrost ciśnienia gałki a stres

Co ważne, nawet w skrajnej sytuacji należy zachować spokój. Stres dodatkowo wzmaga ciśnienie w gałce ocznej, a co więcej, może być nawet jednym z czynników które je wywołują. 

Jak to działa? Stres wywiera istotny wpływ na ciśnienie wewnątrzgałkowe poprzez oddziaływanie na układ autonomiczny, który reguluje przepływ krwi w siatkówce i naczyniówce. W sytuacjach napięcia następuje pobudzenie układu sympatycznego, co zaburza napięcie naczyń krwionośnych i ciśnienie hydrostatyczne, odpowiedzialne za prawidłowy transport płynów do tkanek oka. Jako że naczynia krwionośne w gałce ocznej podlegają mechanizmom wegetatywnym i hormonalnym, są one silnie uzależnione od stanu emocjonalnego. Właśnie dlatego przewlekły stres może prowadzić do długotrwałego wzrostu ciśnienia wewnątrzgałkowego oraz niebezpiecznego ograniczenia przepływu krwi w strukturach oka. Sprawdź więcej informacji o tym, jak stres wpływa na wzrok. 

Leczenie wysokiego ciśnienia w gałce ocznej

Na koniec pora byś dowiedział się więcej o leczeniu wysokiego ciśnienia w gałce ocznej. Głównym celem leczenia jest osiągnięcie ciśnienia docelowego, czyli wartości, przy której u danego pacjenta nie dochodzi do uszkodzenia wzroku. Terapia jest dobierana indywidualnie po ocenie ryzyka rozwoju jaskry.

W tym celu możliwe jest wykorzystanie metod medycznych: 

- Farmakoterapia. W tym przypadku lekarz dobiera krople do oczu, które obniżają ciśnienie poprzez ograniczanie produkcji płynu śródocznego lub usprawnianie jego odpływu. Leczenie to zazwyczaj trwa do końca życia.

- Laseroterapia. Np. selektywna trabekuloplastyka, która ułatwia odprowadzanie cieczy przez system filtracji oka.

- Chirurgia. Stosowana jest ona w ostateczności, polega na operacyjnym wytworzeniu nowej drogi odpływu dla płynu.

Ważny jest również odpowiedni styl życia i profilaktyka, zwłaszcza, gdy jesteś genetycznie narażony na ryzyko rozwoju jaskry. Warto zwrócić uwagę na: 

- Aktywność fizyczną. Umiarkowany wysiłek tlenowy obniża ciśnienie w gałce. Należy unikać dźwigania ciężarów i pozycji z głową w dół.

- Dietę. Regularne spożywanie antyoksydantów, ograniczenie kawy i całkowite rzucenie palenia wspiera utrzymanie właściwego ciśnienia w gałce ocznej. 

- Higienę snu i relaks. W tym przypadku ważne jest spanie z głową uniesioną wyżej oraz unikanie stresu, który negatywnie wpływa na naczynia krwionośne oka.

Sprawdź, czym różni się okulista od optometrysty i do którego lepiej się wybrać.

Bibliografia:

https://www.supramed.pl/wysokie-cisnienie-w-oku-czym-jest-jakie-sa-objawy/
https://www.optegra.com.pl/blog-optegra/cisnienie-w-oczach
https://polmed.pl/zdrowie/nadcisnienie-oczne-przyczyny-objawy-leczenie/
https://www.bezokularow.pl/poradnik/cisnienie-w-oku-jakie-sa-normy