Zez, a dokładniej choroba zezowa – tak nazwane jest nierównoległe ustawienie oczu, spowodowane osłabieniem mięśni odpowiedzialnych za ich ruch. Wszelkie odchylenia od naturalnej pozycji oczu wpływają negatywnie nie tylko na wygląd, ale również na jakość widzenia osoby z tym zaburzeniem. Czym tak naprawdę jest zez, jakie wyróżniamy jego rodzaje i jak go leczyć? Na te i więcej pytań odpowiemy w artykule.
Co to jest zez?
Zez jest zaburzeniem wzroku, które na pierwszy rzut oka może wydawać się jedynie problemem estetycznym. Jest to jednak dużo poważniejsza choroba, która znacząco obniża komfort widzenia i utrudnia wykonywanie wielu codziennych czynności.
Aby możliwe było widzenie przestrzenne, obraz z obu oczu jest łączony w jeden – ten proces to tzw. fuzja. Do jej prawidłowego działania, konieczna jest symetria w ustawieniu oczu. W przypadku zeza obie gałki oczne spoglądają na przestrzeń z innego kąta, a co za tym idzie – widzenie przestrzenne jest zaburzone.
Brak odpowiedniego leczenia zeza skutkuje jego coraz większym pogłębieniem. W skrajnych przypadkach, w oku dotkniętym zezem może nastąpić ślepota lub tzw. zespół widzenia mimo ślepoty. Dzieje się tak, gdy informacje przekazywane z chorego oka do mózgu są przez niego ignorowane. To jeden z mechanizmów obronnych ciała przed trudnym zaburzeniem widzenia spowodowanym przez chorobę zezową.
Zez – rodzaje
Choroba zezowa dzielona jest ze względu na m.in. wiek, w którym się pojawiła, kierunek odchylenia gałki ocznej, czy na zmienność odchylenia oka.
W zależności od kierunku odchylenia wyróżnia się następujące rodzaje zeza:
– Zez rozbieżny – gdy oko odchylone jest na zewnątrz twarzy, w kierunku skroni.
– Zez zbieżny – kiedy oko odchylone jest do środka, w kierunku mostu nosa.
– Zez skośny – oko odchylone jest w linii skośnej od oka zdrowego.
– Zez pionowy ku górze
– Zez pionowy ku dołowi
Choroba zezowa jest również dzielona na jej charakter:
– Zez jawny – czyli ten, który można zaobserwować gołym okiem.
– Zez ukryty – kiedy odchył oka występuje okresowo.
– Zez jednostronny – gdy odchyla się tylko jedno oko.
– Zez naprzemienny – kiedy odchył dotyka naprzemiennie jedno i drugie oko.
– Zez towarzyszący – to najczęściej pojawiający się rodzaj zeza. Chore oko podąża za tym zdrowym, jednocześnie utrzymując stały kąt odchylenia.
– Zez nietowarzyszący – kąt odchylenia w tym przypadku zmienia się zależnie od ruchów oka.
W charakterystyce schorzenia znaczenie ma również wiek, w którym się pojawiło:
– Zez wrodzony – można zaobserwować go już u dzieci w wieku niemowlęcym. Zez u noworodka jest efektem wrodzonych i genetycznych zaburzeń.
– Zez nabyty – ta choroba pojawia się dopiero w starszym wieku.
Zez – przyczyny
Istnieje kilka czynników, które mogą doprowadzić do choroby zezowej. Są to m.in.:
– Czynniki genetyczne – czasami zez jest dziedziczny, co zaobserwować można w przypadku zeza wrodzonego.
– Duże wady wzroku – szczególnie wysoka nadwzroczność.
Sprawdź, czym jest i jak objawia się nadwzroczność.
– Choroby oczu oraz mięśni odpowiedzialnych za ruch oczu.
– Choroby ośrodkowego układu nerwowego, a także wszelkie zaburzenia w transportowaniu informacji pomiędzy mięśniami oka a mózgiem.
Objawy zeza
W wielu przypadkach zez jest łatwo zauważalny, zwłaszcza przez osoby trzecie. Charakterystyczne skrzywienie oka nie jest jednak jedynym objawem tej choroby. Osoby z nieprawidłowym ułożeniem oczu mogą skarżyć się m.in. na:
– Niewyraźny wzrok, zwłaszcza w chorym oku.
– Odruchowe przymykanie oka – osoby z zezem mogą nieświadomie przymykać odchylone oko, aby lepiej widzieć.
– Przechylanie głowy – choroba u dziecka często objawia się przechylaniem głowy w kierunku zeza, jest to tzw. wyrównawcze ustawienie głowy. Pozwala to dziecku zrekompensować kąt odchylenia oka i tym samym zwiększyć komfort widzenia. To również jeden z częstych objawów oczopląsu.
– Bóle głowy i oczu – w przypadku choroby zezowej, spowodowane są nadmiernym napięciem mięśni oczu i oczodołu.
– Podwójne widzenie – ze względu na odmienny kąt widzenia obu oczu, mózg nie jest w stanie połączyć dwóch obrazów w jeden. Dowiedz się więcej na temat tego, co oznacza dwojenie się w oczach.
– Słabe widzenie przestrzenne – fuzja obrazów z obu oczu jest utrudniona lub czasem wręcz niemożliwa. Wiąże się to z brakiem trójwymiarowego postrzegania przestrzeni.
Badanie zeza
Jeśli zauważysz objawy zeza u siebie lub u swojego dziecka – nie czekaj i natychmiast umów wizytę u lekarza okulisty. Nawet jeśli zez jest minimalny, lub występuje tylko czasami. Każde odchyły od normy w przypadku ustawienia gałek ocznych są objawem poważniejszego problemu i wymagają konsultacji ze specjalistą. Szybka reakcja pozwoli Ci na dobranie odpowiedniego leczenia i uniknięcie pogłębienia choroby.
Aby stwierdzić chorobę zezową i jej zakres, lekarz korzysta z kilku sprawdzonych metod. Jest to np. test z naprzemiennym zasłanianiem jednego oka. Pozwala on na wychwycenie zeza ukrytego, który jest trudny do zaobserwowania w codziennych sytuacjach.
Dokładny kąt odchylenia gałki ocznej może zostać zmierzony za pomocą różnorakich testów przy użyciu skoncentrowanego źródła światła. Badanie zeza może zostać wykonane przez okulistę lub ortoptystę – lekarza zajmującego się diagnostyką i leczeniem zaburzeń obuocznych.
Leczenie zeza
Wiele osób, które zmagają się z zezem, zadaje sobie pytanie – czy zez jest uleczalny? Jak leczyć zeza u dzieci? Tak – jest to choroba uleczalna, a leczenie zeza u dorosłych nie różni się za bardzo tym, jak leczy się go u dzieci.
Korekcja zeza odbywa się za pomocą specjalnych okularów i soczewek kontaktowych. Wyrównują one istniejącą wadę wzroku, jednocześnie wzmacniając mięśnie oczu i stymulując je do prawidłowej pracy. Po konsultacji lekarskiej i otrzymaniu recepty z odpowiednimi parametrami, soczewki kontaktowe na zeza możesz nabyć w sklepie bezokularow.pl.
Lekarz zaleci również indywidualne ćwiczenia na zeza. Ich regularne wykonywanie stanowczo poprawi stan mięśni oczu i przybliży do całkowitego wyleczenia choroby. Zdarza się jednak, że te metody nie przynoszą poprawy. W takim wypadku, jak wyleczyć zeza? Kiedy wszystko inne zawiedzie, możliwa jest interwencja chirurgiczna. Operacja zeza u dzieci i dorosłych przynosi długotrwałe efekty, a komplikacje zdarzają się relatywnie rzadko.
Zez to nie wyrok – im wcześniejsza diagnoza, tym większe szanse na szybkie i długotrwałe wyleczenie. Nie wahaj się i idź do lekarza, jeśli odczujesz jakiekolwiek niepokojące objawy związane z oczami.
Bibliografia:
Ravi Thomas, Andrew Braganza, Thomas George, Practical approach to diagnosis of stribismus, 1996
Kammi B. Gunton MD, Barry N. Wasserman MD, Caroline DeBenedictis MD, Strabismus, 2015
Kenneth W. Wright, Peter H. Spiegel, Pediatric Ophthalmology and Strabismus, 2003
Elizabeth C. Engle, The Genetic Basis of Complex Strabismus, 2006
Steven M. Archer MD, Naval Sondhi MD, Eugene M. Halveston MD, Strabismus in Infancy, 1989
